Hoe krijg je bewoners van een kwetsbare buurt zover dat ze hun huis isoleren, terwijl het leven al ingewikkeld genoeg is? Die vraag lag op tafel in de Raadsledenbuurt in Terneuzen, een oude volkswijk met veel lage inkomens, verouderde particuliere woningen en veel eenpersoonshuishoudens. De conclusie: wie hier iets wil veranderen, moet niet met een technische bril, maar met een ‘ghetto’-bril kijken.
Weinig animo voor isolatieprogramma
In de Raadsledenbuurt kan de gemeente met geld uit het Volkshuisvestingsfonds honderd woningen opknappen, honderd huizen verduurzamen en 24 woningen levensloopbestendig maken. Tegelijk wordt gekeken naar een andere inrichting van het openbaar gebied en meer bewonersparticipatie. Op papier is het aanbod royaal: er zijn energiecoaches, vouchers, een bespaarstudio in het stadhuis en hulp bij subsidies. Toch blijft de respons in de buurt mager.
Tijdens een bijeenkomst met andere gemeenten en onderzoekers van het programma Verduurzaming van Kwetsbare Wijken werd hier een mogelijke verklaring voor gegeven. Veel bewoners maken zich meer zorgen over schulden, gezondheid of bestaanszekerheid dan over energieverbruik. Een losstaand isolatieproject sluit niet aan bij hun dagelijks leven.
Geen maanprobleem, maar ‘ghetto’-probleem
Deelnemers verkenden in de bijeenkomst in hoeverre er sprake is van een ‘maanprobleem’ of een ‘ghetto-probleem’. Een maanprobleem is technisch. Hierbij gaat het om vragen als: welke warmteoplossingen zijn mogelijk, wat zijn de kosten en hoe kunnen bewoners bereikt worden? Een ghetto-probleem is anders: daar lopen sociale, economische en fysieke vraagstukken door elkaar heen en werken standaardoplossingen niet. Er is samenhang tussen verschillende problemen: een slechte gezondheid kan bijvoorbeeld verergeren door een niet-geïsoleerd huis. Als dit in samenhang wordt bekeken, wordt duidelijk welke kansen en belemmeringen er in de wijk zijn.
In Terneuzen gaat het om een ghettoprobleem, werd geconcludeerd tijdens de bijeenkomst. Bewoners hebben vaak andere zorgen dan energieverbruik, zoals schulden of gezondheid. Zonder oog voor die samenhang en een integrale aanpak loopt de duurzaamheidsaanpak vast.
Communiceren op maat
Deelnemers deelden praktische adviezen om bewoners beter te bereiken. Zo werkt een persoonlijke flyer beter dan een formele brief met gemeentelogo. Ook taalgebruik doet ertoe: ‘niet verspillen’ roept meer herkenning op dan ‘verduurzamen’. Verder helpt een buurtgerichte aanpak, dichtbij bewoners en zichtbaar in hun leefomgeving. Succesvolle communicatie begint bij de vraag wat bewoners zelf belangrijk vinden, niet bij de beleidsagenda van de gemeente.
Daarnaast is het van belang dat er ruimte is om te experimenteren, stelt Platform31. ‘Taaie problemen zijn vaak niet meteen op te lossen. […]. Soms is het al genoeg om de een taai probleem te kunnen adresseren of agenderen, zodat er maatregelen kunnen worden genomen voor volgende buurten.’
Geef een reactie