De groei van het aantal vrouwelijke wethouders is na jaren van stijging tot stilstand gekomen. Nu vrijwel alle nieuwe gemeentebesturen zijn gevormd, bestaat ongeveer 29 procent van de wethouders uit vrouwen. Dat is vrijwel hetzelfde aandeel als na de gemeenteraadsverkiezingen van vier jaar geleden.
Uit een analyse van de gemeentelijke formaties door de NOS en de regionale omroepen blijkt bovendien dat de verschillen tussen provincies groot zijn. Utrecht telt met 33 vrouwelijke wethouders het hoogste aandeel: ruim een derde van alle wethouders is daar vrouw. Zeeland sluit de rij met slechts acht vrouwelijke wethouders, ongeveer één op de zes.
Protest tegen volledig mannencollege
In meerdere gemeenten leidde de samenstelling van de colleges tot kritiek. Zo presenteerde Heerlen aanvankelijk een college met zes mannelijke wethouders en geen enkele vrouw.
Na de ontstane ophef besloot kandidaat-wethouder Rolf Rozestraten (Ouderen Partij Heerlen) zijn plek af te staan aan een vrouwelijke partijgenoot. “Soms vraagt leiderschap ook om ruimte te maken voor een ander”, verklaarde hij. Daardoor heeft Heerlen uiteindelijk toch een vrouwelijke wethouder.
Waar het aandeel vrouwelijke wethouders landelijk jarenlang opliep van 19 procent zestien jaar geleden naar 29 procent in 2022, lijkt die ontwikkeling nu te zijn vastgelopen. In ruim tachtig gemeenten zit de komende bestuursperiode geen enkele vrouw in het college.
Lokale partijen opnieuw dominant
Van de 340 gemeenten waar in maart verkiezingen werden gehouden, hebben inmiddels 322 een nieuw college gevormd. Uit de analyse blijkt dat lokale partijen opnieuw het sterkst uit de formatieonderhandelingen zijn gekomen.
Hoewel zij al de meeste raadszetels veroverden, wisten zij bovendien 37 procent van de wethoudersposten binnen te halen, iets meer dan op basis van hun verkiezingsuitslag verwacht mocht worden. Van de landelijke partijen behaalde het CDA de meeste wethouderszetels, met ongeveer 17 procent, op de voet gevolgd door de VVD. Beide partijen zijn daarmee relatief beter vertegenwoordigd in de colleges dan hun verkiezingsuitslag deed vermoeden.
FvD buiten de colleges
Forum voor Democratie, ondanks winst bij de verkiezingen, levert in geen enkele gemeente een wethouder. Volgens de analyse vormt vooral het standpunt van de partij over asielopvang een struikelblok tijdens coalitieonderhandelingen.
Zwaarder politiek klimaat
De Wethoudersvereniging noemt verschillende verklaringen voor het uitblijven van verdere groei van het aantal vrouwelijke wethouders. Zo wijzen zij op de toenemende verharding van het politieke debat, waarbij vrouwelijke bestuurders op sociale media vaker en harder worden aangevallen dan hun mannelijke collega’s.
Daarnaast speelt de zwaarte van het ambt een rol. Het wethouderschap vraagt vaak een werkweek van vijftig tot zestig uur, wat de functie voor veel potentiële kandidaten minder aantrekkelijk kan maken.
Geef een reactie