De financiële gezondheid van gemeenten is over het algemeen goed, maar dat beeld is niet het hele verhaal. Veel gemeenten moeten de komende jaren flink bezuinigen om noodzakelijke investeringen te kunnen blijven doen. Dat blijkt uit de nieuwe monitor financiële conditie gemeenten 2025 van de VNG.
De VNG bracht de monitor op 17 november 2026 naar buiten. Met het instrument kunnen gemeenten hun financiële positie toetsen aan tien kengetallen. Die kengetallen zijn gebaseerd op de jaarrekeningen over 2025. De monitor kijkt daarnaast vooruit naar de investeringsruimte voor de periode 2026 tot en met 2031. Het volledige bericht staat op de website van de VNG in het artikel Financiële gezondheid van gemeenten in beeld gebracht.
Zeven gemeenten scoren matig of onvoldoende
Bij de meeste gemeenten is de financiële conditie op orde. Van de 342 gemeenten hebben 3 een matige en 4 een onvoldoende financiële conditie. De monitor werkt met kleuren: groen betekent een goede score en rood een onvoldoende. Een oranje score is een waarschuwing dat financiële stress dreigt. Zo kan elke gemeente snel zien waar ze staat en op welke onderdelen extra aandacht nodig is.
Investeringsruimte is te klein
Achter het positieve totaalbeeld zit een grote opgave. Gemeenten hebben voor de jaren 2026-2031 gemiddeld €204 per inwoner per jaar beschikbaar voor investeringen. Om het kapitaalgoederenbezit gelijk te laten groeien met het bruto binnenlands product, is gemiddeld €380 per inwoner per jaar nodig, plus inhaalinvesteringen. Het verschil is dus groot. Voor 38 gemeenten is er zonder ombuigingen geen ruimte voor investeringen.
Kortingen van het Rijk drukken op de begroting
De VNG noemt twee oorzaken voor de druk op de gemeentefinanciën: het restant van de accreskorting 2022-2025 in 2026 en een algemene indexatiekorting op de jeugdzorg in 2028. Volgens de VNG hebben meerdere gemeenten in 2026 al een deel van de benodigde bezuinigingen doorgevoerd. Vanaf 2029 houdt de raming rekening met een suppletie-uitkering.
Wat betekent dit voor gemeenten?
Gemeenten zullen hun uitgaven kritisch moeten bekijken om genoeg te kunnen blijven investeren. Het gaat dan om investeringen in onder meer onderwijsgebouwen, wegen en infrastructuur, de openbare ruimte en de woningbouwopgave. Blijven die investeringen uit, dan kan achterstallig onderhoud ontstaan en lopen maatschappelijke opgaven vertraging op.
Aan de slag met de monitor
De monitor is ook een praktisch hulpmiddel voor raadsleden, wethouders en financieel adviseurs. Zij kunnen de cijfers van hun eigen gemeente vergelijken met die van andere gemeenten en het gesprek voeren over keuzes in de begroting. Juist nu veel gemeenten hun begroting voor 2027 behandelen, kan de monitor helpen om de financiële positie en de investeringsopgave helder in beeld te brengen.



Geef een reactie